"Play it fucking loud" - top 25 Bob Dylan albums


Topic gestart door Kaj op 15-02-2010 (79 posts)
  1. Kaj

    Night Shifter
    Joined: 21-06-2008
    Posts: 7,419


    Geïnspireerd door de film I'm Not There begon ik twee jaar terug met het rangschikken van alle albums van Bob Dylan, en elk te voorzien van enig commentaar, met als doel een top 25 van Dylans platen samen te stellen. Eerst stelde ik de lijst samen en daarna begon ik aan de besprekingen van individuele titels. Helaas verliet de inspiratie mij vroegtijdig, en bleef het project liggen. Onlangs bekeek ik eens hoe ver ik destijds gekomen was en zag dat ik al bijna op tweederde was. Ik kreeg de geest en ging voorzichtig weer aan de slag. Terwijl ik nog bezig met de hogere regionen van de lijst, begin ik hier alvast met het presenteren van wat ik twee jaar geleden al had opgeschreven.

    Ik moet hierbij wel zeggen dat schrijven over muziek niet bepaald mijn kracht is, en mijn besprekingen nogal rudimentair blijven. Toch wil ik ze wel delen. Een groot deel van de volgorde heb ik twee jaar geleden al vastgesteld. In de bovenste helft ben ik echter nu nog wat aan het schuiven, en ook daaronder moest het een en ander veranderd worden doordat Dylan inmiddels al weer nieuw materiaal heeft uitgebracht.

    Voor de lijst heb ik alleen de officiële studioalbums in achting genomen. Live opnames en compilaties van zowel eerder verschenen nummers als nog nooit uitgebrachte liedjes telde ik niet mee, en het recente kerstalbum heb ik buiten beschouwing gelaten.

    Voordat ik aan de daadwerkelijke lijst begin, zal ik hieronder (in het volgende bericht) eerst kort de platen presenteren die de top 25 niet gehaald hebben. Daarbij moet ik zeggen dat van de albums die wel in de uiteindelijke lijst staan, de onderste twee daar niet echt in thuishoren, maar 25 is nu eenmaal een mooier getal dan 23.

    # Geplaatst op 15-02-2010 om 00:10
  2. HenkMul

    Het is Henk!
    Joined: 03-11-2008
    Posts: 3,309


    Krijgt dit verhaal ooit nog een staartje?

    # Geplaatst op 29-09-2010 om 22:22
  3. Kaj

    Night Shifter
    Joined: 21-06-2008
    Posts: 7,419


    4:

    Blood On The Tracks (1975)
    Hoogtepunten: Tangled Up In Blue; Simple Twist of Fate; You're A Big Girl Now; The Idiot Wind; You're Gonna Make Me Lonesome When You Go; Lily, Rosemary And The Jack Of Hearts; If You See Her, Say Hello; Shelter From The Storm

    Wat valt er nog te zeggen over een album waar al zoveel over geschreven is, dat al kapot geanalyseerd is tot op het bot? Ik ben bang dat ik in platitudes en herhaling val zonder echt iets te melden te hebben, vandaar dat ik al een tijd twijfel over hoe dit project weer op te pakken. Maar goed, hoeveel wezenlijks heb ik eerder gezegd? Laat ik maar gewoon beginnen met het eerste nummer van deze zogenaamde dumpplaat (elk nummer gaat over een beëindigde relatie, hoewel onduidelijk blijft hoeveel nou werkelijk gaat over de toenmalige scheiding tussen Dylan en zijn vrouw), Tangled Up In Blue, wat meteen een fantastische start is en qua muzikale begeleiding en tekststructuur (coupletten die telkens op dezelfde regel eindigen, geen refrein) kenmerkend voor de rest van de plaat. Over een akoestische gitaar en minimale begeleiding zingt Dylan over verscheidene voorbije liefdes, zonder dat ooit helemaal duidelijk wordt wat precies het verband is tussen de verschillende coupletten en personages in het lied. Simple Twist of Fate zet de melancholieke sfeer voort, maar het verlangen naar een verloren liefde is hier nog sterker. Een van de mooiste teksten op het album, vooral het laatste couplet. You're A Big Girl Now is al wat bitterder, en er zit al meer pijn in (hoewel dit volgens Dylan in ieder geval niet over zijn vrouw ging, en de verwijzingen naar o.a. Les enfants du paradis lijken dit te ondersteunen). Dit bouwt op naar het venijnige Idiot Wind, wat een van de gemeenste teksten van Dylans carrière bevat (“One day you’ll be in the ditch, flies buzzin’ around your eyes/Blood on your saddle”) en als enige op dit album een refrein heeft (“Idiot wind, blowing every time you move your teeth/You’re an idiot, babe/It’s a wonder that you still know how to breathe”). Het einde van deze liefde was erg pijnlijk. Pas helemaal op het eind erkent de hoofdpersoon dat hij misschien ook enige schuld daarvoor heeft (“We’re idiots, babe
    It’s a wonder we can even feed ourselves”
    ). Het laatste nummer van kant A is een stuk luchtiger, in You're Gonna Make Me Lonesome When You Go is niks meer van de rancune van zo-even te horen en dat wordt gereflecteerd door het haast vrolijke gitaarriedeltje.

    Kant B begint na deze vijf briljante nummers iets minder bijzonder met de simpele doch bevredigende blues Meet Me In The Morning. Daarna volgt het negen minute lange epos Lily, Rosemary And The Jack Of Hearts, dat bestaat uit 15 coupletten zonder refrein en een vrij eentonig ritme als begeleiding. Toch werkt het wonderwel, ondanks dat het eigenlijk niet tussen de andere nummers op Blood On The Tracks past en meer thuishoort op Desire. Het nummer daarna is mijn absolute favoriet van het album: If You See Her, Say Hello. Muzikaal is het ontzettend simpel, een echte melodie valt het in ieder geval niet te noemen, maar dat deert niet. Het past precies bij de melancholiek in de tekst, waarin zonder rancune en vol goede bedoelingen wordt teruggedacht aan de vrouw die de hoofdpersoon heeft verlaten (“Oh, whatever makes her happy, I won't stand in the way/Though the bitter taste still lingers on from the night I tried to make her stay”). Het nummer is eenvoudig en direct, maar mede daardoor is het een van de mooiste en meest tedere liedjes die Dylan schreef, dat zelfs eindigt op een hoopvolle noot: “If she’s passing back this way, I’m not that hard to find / Tell her she can look me up if she’s got the time”. Shelter From The Storm is een eveneens prachtig nummer dat simpel voortkabbelt en samen met laatste nummer Buckets of Rain weer wat hoop op de toekomst na de relatie biedt. Een haast perfecte dubbele afsluiting van deze melancholieke plaat die vaak genoemd als het beste album om naar te luisteren na het uit elkaar gaan.

    # Geplaatst op 01-11-2010 om 18:04
  4. Erwan

    Hoofdredacteur
    Joined: 04-10-2008
    Posts: 4,861


    HA! Daar is ie dan eindelijk weer. Deze had bij mij trouwens de tweede positie ingenomen, achter Bringing it all Back Home.

    # Geplaatst op 01-11-2010 om 18:12
  5. Kaj

    Night Shifter
    Joined: 21-06-2008
    Posts: 7,419


    Hé, hij stond bij mij zelfs een jaar lang op nr. 1. Net zoals de andere drie die nog gaan komen. :)

    # Geplaatst op 01-11-2010 om 18:29
  6. Kaj

    Night Shifter
    Joined: 21-06-2008
    Posts: 7,419


    Get the Flash Video

    # Geplaatst op 03-11-2010 om 15:39
  7. Kaj

    Night Shifter
    Joined: 21-06-2008
    Posts: 7,419


    3:

    Bringing It All Back Home (1965)
    Hoogtepunten: Subterranean Homesick Blues; She Belongs To Me; Maggie's Farm; Love Minus Zero/No Limit; Bob Dylan's 115th Dream; Mr. Tambourine Man; It's Allright Ma (I'm Only Bleeding); It's All Over Now, Baby Blue;

    Op Another Side of Bob Dylan liet hij al wat neigingen naar het surrealisme horen, maar toch bereid niets op dat album je voor op de teksten van Bringing It All Back Home. Dag 'stem van een generatie' en 'folk-held', hallo surrealistische poëzie en elektrische gitaren. Toch, ondanks dat hij de zogenaamde 'finger-point-songs' definitief achter zich liet met dit album, legt hij nog vaak de vinger op de zere plek van de maatschappij op deze plaat. Het is alleen allemaal een stuk minder duidelijk en recht toe recht aan. Neem nou het openingsnummer Subterranean Homesick Blues, waar die beroemde 'clip' bij hoort met Dylan die zijn tekst op kaarten voorhoudt:

    Get the Flash Video
    Het is ook een kort nummer, met een lengte die meer bij rock & roll past dan bij folk, zoals de meeste nummers op de eerste helft van de plaat. Alleen Maggie's Farm, waar je o.a. een politiek statement en een afwijzing van de folkscene in kan lezen, en Bob Dylan's 115th Dream zijn langer. Dat nummer is zeker een stap in een andere richting dan de folkmuziek dan daarvoor. Dylan begint akoestisch, barst dan in lachen uit en start het nummer opnieuw, nu mét elektrische gitaren. De tekst is een surrealistisch verhaal zonder enige logica of verband tussen de frases, maar met humor en interessante beeldtaal. Al deze nummers hebben een lekker ritme en melodie, en liggen prettig in het gehoor. Ik sla zelden een nummer over, en als ik dat doe is dat slechts omdat ik graag naar het achtste nummer van het album wil luisteren. Het is namelijk het merendeel van kant B die het album echter zo bijzonder maakt voor mij.

    Deze bestaat volledig uit akoestische nummers, maar is absoluut geen terugkeer naar de oude stijl. Het begint met één van Dylans beste liedjes, Mr. Tambourine Man. Het is misschien vooral bekend geworden dankzij de cover van de Byrds, maar voor mij is er maar één versie. Naast de prachtige melancholieke sfeer die verloren gaat in de vrolijkere coverversie heeft dit nummer voor mij een speciale persoonlijke betekenis, waarvan ik niet weet of ik er teveel van mag onthullen, omdat die gebeurtenis voor anderen nog persoonlijker is. Ik zal me beperken tot het feit dat ik ooit gevraagd werd om het nummer waarin Dylan zingt over een 'ragged clown' op te zoeken en op een zelf mee te nemen draagbare cd-speler af te spelen bij een low-key begrafenis. Vandaar dat het volgende couplet altijd een extra lading heeft voor mij:

    Though you might hear laughin’, spinnin’, swingin’ madly across the sun
    It’s not aimed at anyone, it’s just escapin’ on the run
    And but for the sky there are no fences facin’
    And if you hear vague traces of skippin’ reels of rhyme
    To your tambourine in time, it’s just a ragged clown behind
    I wouldn’t pay it any mind
    It’s just a shadow you’re seein’ that he’s chasing

    Hoewel ook de andere coupletten mooi zijn en de universele drang naar verhalen en vertellers prachtig aanspreken. Het nummer daarna is een favoriet van veel fans, maar Gates of Eden doet mij dan weer vrij weinig. Misschien heeft het iets te maken met dat dit lied altijd volgt op het vorige en dan opeens zo saai lijkt. Hoe dan ook, ik vind het wat eentonig de laatste tijd. Het nummer daarna is dat eigenlijk ook, maar slaat eigenlijk elke keer weer in als een bom. Dat begint al meteen bij de meteen hard aangeslagen snaren in het begin en het eerste couplet:

    Darkness at the break of noon
    Shadows even the silver spoon
    The handmade blade, the child’s balloon
    Eclipses both the sun and moon
    To understand you know too soon
    There is no sense in trying

    Vanaf dat moment wordt het wereldbeeld dat Dylan schept alleen maar duisterder en naargeestiger. Met cynische humor en indrukwekkend beknopt taalgebruik moet zo ongeveer de hele Amerikaanse maatschappij en misschien zelfs de hele mensheid, inclusief Dylan zelf, het ontgelden. Zonder de gemene humor van Dylan zou het een ontzettend deprimerend nummer worden, todat hij afsluit met: But it’s alright, Ma, it’s life, and life only. Over afsluiters gesproken, het laatste lied maar er ook wezen. Ook dit nummer kan geïnterpreteerd worden als een steek naar de folkmensen die hem tot hun symbool maakten, of paradoxaal genoeg naar de generatie waar hij in The Times They Are A-Changin' ook al naar uithaalde, maar volgens mij is dit een veel universeler nummer. De prachtige beeldtaal en sfeer pakken mij elke keer weer. Perfecter had hij Bringing It All Back Home niet af kunnen sluiten.

    # Geplaatst op 05-11-2010 om 01:57
  8. Erwan

    Hoofdredacteur
    Joined: 04-10-2008
    Posts: 4,861


    Mijn favoriet dus. Jammer dat je 'Gates of Eden' niet erg kan waarderen, is toch een van mijn favoriete nummers van Dylan. En '115th Dream' is inderdaad fantastisch, evenals de openingstrack zoals je al zegt. Grappig dat ik dan weer juist minder heb met 'Mr. Tambourine Man' al komt dat voor een groot deel ook door de over-bekendheid (mede zoals je al zegt door die schandalige Byrds cover, een band die ik verder best mag zolang de evergreens achterwege blijven).

    # Geplaatst op 05-11-2010 om 02:27
  9. Kaj

    Night Shifter
    Joined: 21-06-2008
    Posts: 7,419


    Hé Fedor, welk nummer van Time Out Of Mind vond jij nou zo geweldig?

    # Geplaatst op 06-11-2010 om 14:00
  10. Fedor

    Redacteur
    Joined: 23-06-2008
    Posts: 2,123


    Nummer 3: Standing in the Doorway.

    # Geplaatst op 06-11-2010 om 16:34
  11. Kaj

    Night Shifter
    Joined: 21-06-2008
    Posts: 7,419


    Ah, die zat dus niet bij mijn hoogtepunten dit voorjaar. :)

    # Geplaatst op 06-11-2010 om 16:39
  12. Kaj

    Night Shifter
    Joined: 21-06-2008
    Posts: 7,419


    2:

    Blonde on Blonde (1966)
    Hoogtepunten: Visions of Johanna; One Of Must Know (Sooner Or Later); I Want You; Stuck Inside Of Mobile With The Memphis Blues Again; Just Like A Woman; Most Likely You Go Your Way (And I'll Go Mine); Temporary Like Achilles; Absolutely Sweet Marie; 4th Time Around; Sad Eyed Lady Of The Lowlands.

    Vaak wordt dit genoemd als dé favoriet van Dylan fans. Zo had ik bijvoorbeeld ooit een leraar Nederlands die hierbij zwoer (en dat vermoed ik nog altijd doet). Maar daarvoor is deze dubbelelpee mij toch net iets te lang. Blonde On Blonde begint namelijk wat mij betreft eigenlijk pas na de eerste twee nummers. Van Rainy Day Women #12 & 35 weet ik nooit echt wat ik er mee aanmoet, behalve misschien op een vrolijke zomerdag, Pledging My Time is meestal wat ik doe tijdens het nummer: afwachten. Voor mij begint het album pas bij een zachtaardige akoestische gitaar, een even vriendelijke mondharmonica, een drum en die fantastische openingszinnen:

    Ain’t it just like the night to play tricks when you’re tryin' to be so quiet?
    We sit here stranded, though we’re all doin’ our best to deny it
    And Louise holds a handful of rain, temptin’ you to defy it

    Hiermee zet hij de deur open naar meer dan een uur fantastisch mix van blues, folk, country en rock met duizelingwekkend surrealistische beeldtaal en opvallend veel gebroken relaties (of niet). Visions of Johanna is daar meteen een goed voorbeeld. Het lijkt er af en toe op dat Dylan zingt dat een verlangen naar een verloren liefde, Johanna, hem helemaal overneemt (en dat zijn huidige relatie daar niet tegen besteed is), maar er zit zoveel in dit lied dat niet direct in dat plaatje past. De beroemde zin “The ghost of ’lectricity howls in the bones of her face/Where these visions of Johanna have now taken my place” kun je daar eventueel nog wel in plaatsen, maar als hij later zingt dat “Inside the museums, Infinity goes up on trial” is toch duidelijk dat er hier meer aan de hand is. Wat dat is, weet ik niet zo goed, en eerlijk gezegd hou ik me er ook niet zo enorm mee bezig. Soms probeer ik er tijdens het luisteren van Dylan wel eens over na te denken, maar meestal laat ik de poëzie over me heen komen.

    Toch keert het thema van de verloren liefde, de breuk en het afscheid vaak terug. One Of Must Know (Sooner Or Later) gaat over een relatie die niet werkte, maar de rollende piano- en orgeltonen spreken eerder van berusting dan van spijt. I Want You is dan weer een upbeat uitspreken van verlangen en verliefdheid, waarin de hoofdpersoon de onder andere... ik had hier eerst een halve interpretatie waar ik niet uitkwam, en toen ik iets ging opzoeken over de interpretaties kwamen er zoveel verschillende plausibele verklaringen voorbij dat ik het maar opgaf. In dit geval is de mogelijkheid van betekenis misschien wel belangrijker dan de mogelijke betekenis. Daarnaast is Dylans taalgebruik en beeldspraak hier toch te abstract voor een sluitende analyse. Belangrijker is dat het zo verdomd heerlijk klinkt en vorm geeft aan een gevoel dat wel duidelijk is. Hetzelfde geldt voor het magnifieke Stuck Inside Of Mobile With The Memphis Blues Again, de tijdsaanduidingen aan het begin duiden erop dat er een verhaal verteld wordt, en wat voor één. Verwarring en onduidelijkheid zelf zijn hier volgens mij deels de onderwerpen, wat zou kunnen blijken uit:
    Oh, the ragman draws circles
    Up and down the block
    I’d ask him what the matter was
    But I know that he don’t talk

    en

    And I would send a message
    To find out if she’s talked
    But the post office has been stolen
    And the mailbox is locked

    De suggestie is hier dat het toch geen zin heeft om de precieze betekenis proberen te ontleden, en dus geniet ik van het volgende tekst zonder het echt te begrijpen. Een idee van vervreemding en het gevoel te hebben ergens vast te zitten, letterlijk of figuurlijk, volstaat. Zeker met deze geweldige instrumentale begeleiding en dit soort teksten:

    When Ruthie says come see her
    In her honky-tonk lagoon
    Where I can watch her waltz for free
    ’Neath her Panamanian moon
    An’ I say, “Aw come on now
    You must know about my debutante”
    An’ she says, “Your debutante just knows what you need
    But I know what you want”

    Na deze vier nummers volgt het maffe, grappige bluesnummer Leopard-Skin Pillbox Hat als een soort pauze, waarna Dylan weer verder gaat met een relatie uit het verleden in Just Like A Woman, beginnende met een leugen: “Nobody feels any pain/Tonight as I stand inside the rain”. Na drie coupletten afstandelijke beschrijving schakelt hij in het laatste couplet opeens over op de eerste persoon en geeft Dylan zich gewonnen. “I just can’t fit/Yes, I believe it’s time for us to quit/When we meet again/Introduced as friends/Please don’t let on that you knew me when/I was hungry and it was your world” Ook hier bepaalt de muzikale begeleiding weer de stemming, waarbij tussen al de instrumenten de akoestische gitaar mij nog het meest opvalt. En dan zijn we pas op de helft van het album. En zo is de lengte ook een pluspunt, want de goede nummers blijven maar komen.

    Met Most Likely You'll Go Your Way (And I'll Go Mine) wordt het tempo er meteen weer flink ingezet. Opnieuw een liedje over een relatiebreuk, dit keer eentje die nog moet gebeuren. De Dylan-protagonist weet dat het voorbij is, al meteen vanaf het begin: “You say you love me/And you’re thinkin’ of me/But you know you could be wrong”. Qua muziek is de rustig kabbelende country/blues van Temporary Like Achilles misschien wel mijn favoriet. Vooral dat orgeltje is zo heerlijk. En een mooiere beschrijving van een man die niet begrijpt waarom een vrouw hem blijft afwijzen, ondanks zijn duidelijke verlangen naar haar liefde, ken ik niet. Er komt nu in ieder geval niets in me op. Absolutely Sweet Marie is een portret van een iets ander soort relatie, waarin de 'Marie' van de titel geen interesse heeft in de hoofdpersoon, die alles over heeft voor haar, ondanks dat ze hem telkens laat zitten en hij aan het eind van elk couplet zich afvraagt “where are you tonight, sweet Marie?

    Men zegt wel eens van The Beatles dat zij een meester waren in het maken van liedjes die vrolijk klonken maar dat eigenlijk helemaal niet waren. Dylan kan er ook wat van, wat niet alleen uit laatstgenoemde nummers blijkt maar ook uit het volgende, 4th Time Around. Obviously 5 Believers heeft niet die specifieke dubbele laag, maar zit wel vol dubbelzinnigheden en dubbele zinnen. Dan komt het laatste en langste lied van de plaat, dat Dylan zelf ooit "the best song I ever wrote" schijnt genoemd te hebben: Sad-Eyed Lady Of The Lowlands. En hoewel je dat hyperbool kunt noemen, is het inderdaad een prachtig liefdeslied. Na jarenlange speculatie gaf Dylan pas na tien jaar openlijk toe dat hij het schreef met zijn toenmalige vrouw Sara Lowdnes in gedachten, vier maanden nadat ze in het geheim getrouwd waren. Deze 'sad-eyed lady' krijgt in vijf coupletten, vijf refreinen en elf en een halve minuut een surrealistische ode vanjewelste. Iets waar de studioband niet op rekende tijdens de opnames, die bouwen na drie en een halve minuut al op naar een climax die niet komt. Aan het eind speelt Dylan zelf een van zijn mooiste mondharmonicasolo's, die niet eindigt in een climax maar in een fade-out.

    # Geplaatst op 07-11-2010 om 21:54
  13. Kaj

    Night Shifter
    Joined: 21-06-2008
    Posts: 7,419


    1:

    Highway 61 Revisited (1965)
    Hoogtepunten: Alles - Like a Rolling Stone; Tombstone Blues; It Takes A Lot To Laugh, It Takes a Train to Cry; From a Buick 6; Ballad Of A Thin Man; Queen Jane Approximately; Highway 61 Revisited; Just Like Tom Thumb's Blues; Desolation Row.

    Een van de redenen dat deze plaat op nr. 1 staat is dat ik van alle nummers hou – zelden sla ik er eentje over tijdens het luisteren. En dat is dan alleen omdat er een aantal nummers zijn waar ik nog liever naar luister, op die momenten liefst zo snel mogelijk. Ik zou derhalve dit hele stuk kunnen wijden aan alleen Like A Rolling Stone, Ballad of a Thin Man of Desolation Row, maar dat ga ik niet doen. Ik zou het ook uitgebreid kunnen hebben over de openingszinnen van de liedjes, maar ik beperk even tot het citeren van enkelen, waarna ik zal pogen kort iets over elk nummer te zeggen:

    Once upon a time you dressed so fine/You threw the bums a dime in your prime, didn’t you? (Like a Rolling Stone)
    ---
    You walk into the room/With your pencil in your hand/You see somebody naked/And you say, “Who is that man?” (Ballad Of A Thin Man)
    ---
    When your mother sends back all your invitations/And your father to your sister he explains/That you’re tired of yourself and all of your creations (Queen Jane Approximately)
    ---
    Oh God said to Abraham, “Kill me a son”/Abe says, “Man, you must be puttin’ me on”(Highway 61 Revisited)
    ---
    When you’re lost in the rain in Juarez/And it’s Eastertime too/And your gravity fails/And negativity don’t pull you through (Just Like Tom Thumb's Blues)
    ---
    They’re selling postcards of the hanging/They’re painting the passports brown/The beauty parlor is filled with sailors/The circus is in town (Desolation Row)

    Er zijn pagina's volgeschreven over de drumslag waar Like a Rolling Stone mee begint. Het is inderdaad een goede manier om het nummer en album te starten. Waarna iets meer dan zes minuten lang Dylan de klassen boven de onderlaag bespot – niet alleen de rijken, maar vooral degenen die het leed van de onderklasse en de mensen die buiten de maatschappij negeren. Dit doet hij niet direct, maar door een ooit rijk iemand op diens eigen hypocrisie te wijzen en in wezen uit te lachen als diegene minder fortuinlijk is en tot die onderklasse is gaan behoren. Ach, het is één interpretatie van een deel van de tekst. De genialiteit van het nummer zit minstens voor de helft in de voortdrijvende melodie van gitaar en orgel, die net iets te laat inzet en daardoor de rest van de instrumenten als het ware voor zich uit drijft. Het geeft het nummer een zeldzame urgentie. Dylan zingt hierin overigens ook de regel die van al zijn teksten waarschijnlijk nog het vaakst door mijn hoofd heeft gespookt de afgelopen jaren: When you ain't got nothing, you got nothing to lose. Waarom kan ik helaas niet direct verklaren.

    Het tempo wordt opgevoerd in Tombstone Blues, een meesterlijke surrealistische blues/rock/folk combinatie waarin het gitaarwerk van Mike Bloomfield een hoofdrol opeist. “The sun’s not yellow it’s chicken” is misschien wel mijn favoriete surreële grap van Dylan. It Takes A Lot To Laugh, It Takes a Train to Cry heeft een stuk rustiger bluesritme, een welkome afwisseling na de eerste twee nummers. Dat is ook een van redenen dat dit album op nummer één staat: de perfecte opbouw en structuur. De nummers hebben de muzikale dichtheid en rijkdom van die van Blonde on Blonde, maar door de mindere lengte en aantal liedjes heeft Highway 61 Revisited als geheel ook die dichtheid. Voor dit en het volgende lied, dat ook nog wel relaxt is maar waarvan het tempo toch al wat hoger ligt, geldt dat ik ook daaruit veelvuldig zou kunnen gaan citeren, maar dan zou dat echt de spuigaten uit lopen.

    Vaak wordt dit album een reis of een weg genoemd, en in die metafoor zit wel wat. Hoe dan ook zitten er in tegenstelling tot de omliggende albums geen liefdesliedjes op – het komt allemaal uit zijn hoofd en psyche, niet uit zijn hart, als we toch met (flauwe) metaforen bezig zijn (waarbij liefde uit het hart komt en boosheid niet). Aan het eind van kant A komt zo'n nummer, een meesterwerk in zowel muzikaal als tekstueel opzicht dat mij altijd vanaf de eerste piano- en orgelklanken in de ban heeft. Ballad of a Thin Man is net als Like a Rolling Stone een nummer waarin Dylan van de Zwarte Amerikaanse traditie leent die men vandaag de dag vooral in rapmuziek terugvindt en “dissing” noemt. Opnieuw zijn de 'ignorant' zijn grootste doelwit, dit keer in de vorm van een meneer Jones die in acht coupletten zich door een in zijn ogen bizarre wereld beweegt waar hij nooit vat op krijgt. Mr. Jones staat symbool voor zoveel verschillende mensen en bevolkingsgroepen, dat bijna iedereen wel wat uit dit nummer kan halen om toe te passen op het eigen bestaan, hoewel het in Dylan's geval mogelijk vooral om het establishment en zijn critici gaat. Mijn favoriete couplet is overigens gelijk het absurdste:

    Now you see this one-eyed midget
    Shouting the word “NOW”
    And you say, “For what reason?”
    And he says, “How?”
    And you say, “What does this mean?”
    And he screams back, “You’re a cow
    Give me some milk
    Or else go home”

    Na dat venijnige vitriool begint Kant B met Queen Jane Approximately, een soort adempauze voor de luisteraar. Zowel qua tekst als muziek een vriendelijke, vergevende versie van Like a Rolling Stone. Om terug te komen op die weg als metafoor, Highway 61 is een weg die begint in Minnesota, de staat waar Dylan vandaan komt. Voor 1991 kwam de weg zelfs door Duluth, zijn geboorteplaats. De weg leidt uiteindelijk door Memphis, Tennessee, de staat Mississippi en eindigt in New Orleans, en heeft als bijnaam 'Blues Highway'. Zelf heb ik er ook op gereisd, van Memphis naar New Orleans, om die reden. Zo leidt de weg onder andere langs Clarksdale, het Mekka van de Delta blues. Dus is het voor Dylan niet zo vreemd om het eerste album waarop hij volledig elektrisch gaat (wat tegelijk een terugkeer naar zijn jeugd in een rock & rollband is) en meer blues dan ooit speelt er naar te vernoemen. Op het grappige uptempo titelnummer verwijst hij dan ook een paar keer naar grote bluesmannen als Blind Willie McTell en Leadbelly, naast Shakespeare, een koning Lodewijk en het Bijbelse verhaal van Abraham die zijn zoon moet offeren, ditmaal op Highway 61. Met Just Like Tom Thumb's Blues slaat Dylan een andere weg in, naar Mexico (beginnende in Juarez). Het pianospel doet ook een beetje denken aan de oude pianola's uit het mythische zuidwesten.

    Deze sfeer wordt voortgezet op het elf minuten lange slotnummer Desolation Row met twee gitaren als enige begeleiding, dat tegelijk het eindstation in Mexico als een terugkeer naar New York (waar Dylan toen woonde en deels dit album opnam), afhankelijk van wie je er over spreekt. In zekere zin is het heel Amerika. Dylan grapte ooit dat als hij president zou zijn, schoolkinderen in plaats van 'America the Beautiful' Desolation Row zouden moeten zingen. Het grootste deel van het eerste couplet, namelijk de volgende regels, zijn gebaseerd op een gebeurtenis in Duluth in 1920, waar drie zwarte circusmedewerkers werden opgehangen ondanks overtuigend bewijs van hun onschuld:

    They’re selling postcards of the hanging
    They’re painting the passports brown
    The beauty parlor is filled with sailors
    The circus is in town
    Here comes the blind commissioner
    They’ve got him in a trance
    One hand is tied to the tight-rope walker
    The other is in his pants
    And the riot squad they’re restless
    They need somewhere to go

    In tien coupletten schetst Dylan een nachtmerrie waarin vele historische en fictieve beroemdheden zijn verzonken. Assepoester is een slet die wel nog steeds moet schoonmaken, Romeo is aan het verkeerde adres en wordt per ambulance afgevoerd, Ophelia wacht op de apocalyps, Einstein is “immaculately frightful” en was ooit beroemd voor het spelen van de elektrische viool, de Phantom of the Opera straft Casanova, etc. Dylan deelt ook een sneer uit naar de politiek (wat maakt het uit aan welke kant je staat als je op de Titanic vaart?) en andere facetten van de maatschappij:

    Now at midnight all the agents
    And the superhuman crew
    Come out and round up everyone
    That knows more than they do
    Then they bring them to the factory
    Where the heart-attack machine
    Is strapped across their shoulders
    And then the kerosene
    Is brought down from the castles
    By insurance men who go
    Check to see that nobody is escaping
    To Desolation Row

    Het knappe is dat dit nachtmerrie-achtige carnaval toch iets verleidelijks heeft. Misschien zit dat hem in het mooie gitaarwerk, maar het heeft ook een eigen aparte aantrekkingskracht, deze verdorven wereld waar leven en verdoemenis hand in hand gaan. Tegelijk is het triest en naar, maar toch, na er meer dan elf minuten gespendeerd te hebben zet ik hem net zo goed nog een paar keer op. Hetzelfde geldt voor het hele album, het is een 'reis' die ik graag blijf nemen waarvan ik nooit een tussenstop oversla en die meer dan welk ander album van Dylan ook mijn aandacht altijd weer opeist.

    # Geplaatst op 10-11-2010 om 13:38

Reply »

You must log in to post.